Íslenskur samskiptastíll getur virst harkalegur eða jafnvel ókurteis fyrir fólk sem kemur úr öðrum menningarheimum. Þetta á sérstaklega við um erlenda gesti og starfsfólk sem eiga von á mildari samskiptatón og framkomu. Þótt við séum að tala skýrt og stutt, eins og okkur finnst eðlilegt, geta orðin valdið óþægindum.

Beinar setningar sem hljóma skipandi

Setningar á borð við „Komdu hingað“, „Settu þetta þarna“ eða „Ég ætla að fá þetta núna“ eru dæmigerðar fyrir íslenskt talmál. Þær eru beinar og skilvirkar, en fyrir fólk sem er vant hlýlegri nálgun geta þær hljómað skipandi. Í dönsku er til dæmis algengara að segja: „Må jeg bede om…“, sem mýkir beiðnina og gefur meira svigrúm fyrir viðbrögð.

Samskiptastíll mótast af samhengi og menningu

Samskiptastíll mótast af menningu og samfélagi. Íslendingar þróuðu með sér bein og hnitmiðuð samskipti við aðstæður þar sem skýrleiki skipti máli, til dæmis á sjó eða í sveit. Í þjóðfélögum með langa sögu, eins og í Japan, Indlandi eða Tælandi, hefur myndast sterk hefð fyrir óbeinni og kurteisri tjáningu. Í sumum menningarheimum er bein neitun talin móðgandi og fólk segir jafnvel „já“ þegar það meinar „nei“.

Líkamstjáning og látbragð getur valdið misskilningi

Líkamstjáning getur einnig valdið misskilningi. Að benda með puttanum, sem Íslendingum finnst eðlilegt, getur verið móðgandi annars staðar. Handabendingar eins og þumalfingur upp eða hringur með vísifingri og þumli merkja ekki það sama um allan heim. Augnsamband, svipbrigði og látbragð geta haft mismunandi merkingu milli menningarheima og því getur verið gagnlegt að útskýra hvað ber að varast.

Þegar samskiptin eru útskýrð eykst skilningur

Reynslan af námskeiðum Gerum Betur sýnir að skýringar skipta miklu máli. Erlent starfsfólk lýsir oft því að íslenskur tónn hafi í fyrstu virst kaldur og ópersónulegur. Þegar útskýrt var fyrir þeim hvers vegna talað er á þennan hátt, breyttist upplifunin. Fólk sá að þetta var ekki merki um dónaskap heldur venjulegur íslenskur tjáskiptastíll sem byggir á öðrum forsendum.

Meðvitund eykur traust og dregur úr togstreitu

Meiri meðvitund um menningarmun styrkir samskipti, dregur úr togstreitu og bætir bæði starfsanda og þjónustugæði. Þegar fólk lærir að stilla orðin eftir samhengi, spyrja hvernig ýmsar setningar koma öðrum fyrir sjónir og sýna virðingu í smáatriðum, þá eykst traust innan teymisins og einnig gagnvart viðskiptavinum.

Hagnýt skref til að efla menningarnæmi

Fyrirtæki sem vilja styðja við menningarnæmi á sínum vinnustað geta stigið einföld en áhrifarík skref. Það getur falið í sér að skipuleggja stutt staðnámskeið fyrir starfsfólk af ólíkum uppruna, nýta rafræn netnámskeið sem henta fjölþjóðlegum hópum á skrifstofum, í heilbrigðisþjónustu, leik- og grunnskólum eða innan opinberrar stjórnsýslu eða kaupa bók. Margir fræðslusjóðir veita styrki og bjóða allt að 90 prósenta endurgreiðslu af kostnaði við slíka fræðslu.

Við hjá Gerum Betur aðstoðum við val á námskeiðum og veitum leiðbeiningar um styrkumsóknir eftir þörfum.

Tengd námskeið

Fjölmenning á vinnustað – Staðnámskeið
Menningarlæsi í þjónustu – rafrænt námskeið

Tengd blogg

Menningarnæmi á vinnustað – hvernig snýtibréf og kurteisi endurspegla menningarmun
Menningarlæsi í þjónustu – lykill að ánægðari viðskiptavinum og teymum

Heimildir

Ingvarsson, Á. (2019, 29. júlí). Viðtal við Margréti Reynisdóttur. Morgunblaðið.
Morrison, T. (2008). Kiss, Bow, or Shake Hands: Sales and Marketing. McGraw-Hill.
Morrison, T., & Conaway, W. A. (2006). Kiss, Bow, or Shake Hands (2nd ed.). Adams Media.
Reynisdóttir, M. (2024). Do’s & Don’ts When Welcoming Foreign Guests – A Cross-Cultural Hospitality Guide. Gerum Betur.
ResearchGate. (n.d.). Effects of Cultural Diversity and Intercultural Communication on the Quality of Service and Customer Satisfaction in Hospitality and Tourism Settings in Brazil.
ResearchGate. (n.d.). The importance of cultural training in the hospitality sector.
University of Nevada, Las Vegas. (n.d.). Thesis on intercultural communication in hospitality and tourism.
Zeithaml, V. A., & Bitner, M. J. (2000). Service Marketing. McGraw-Hill Companies.